In november zoeken veel ondernemingen naar overheidsopdrachten die niet bestaan. De pijplijn loopt leeg, de opvolging lijkt minder doeltreffend, en de conclusie is snel getrokken: « de overheid vertraagt ». Wij hebben 233.633 aankondigingen van opdrachten en 202.924 gunningsaankondigingen gemeten die tussen 2021 en 2025 in België werden gepubliceerd. Die vertraging bestaat niet. Wat wel bestaat, is een kantelpunt: vanaf november opent de aanbestedende overheid nauwelijks nog nieuwe procedures — ze gunt die van oktober.
1. Twee curves, en ze lopen tegengesteld
Een overheidsopdracht laat twee publieke sporen na. De aankondiging van een opdracht opent de procedure: die volgt iedereen op. De gunningsaankondiging sluit ze af en wijst de winnaar aan. Die tweede leest bijna niemand — en net zij verklaart november.
| Maand | Aankondigingen | Aandeel van het jaar | Gunningen | Aandeel van het jaar |
|---|---|---|---|---|
| Januari | 19.151 | 8,2 % | 22.128 | 10,9 % |
| Februari | 15.866 | 6,8 % | 14.778 | 7,3 % |
| Maart | 18.745 | 8,0 % | 14.823 | 7,3 % |
| April | 19.948 | 8,5 % | 16.161 | 8,0 % |
| Mei | 20.810 | 8,9 % | 16.476 | 8,1 % |
| Juni | 21.268 | 9,1 % | 15.648 | 7,7 % |
| Juli | 21.068 | 9,0 % | 16.894 | 8,3 % |
| Augustus | 14.287 | 6,1 % | 11.935 | 5,9 % |
| September | 21.701 | 9,3 % | 15.281 | 7,5 % |
| Oktober | 25.098 | 10,7 % | 18.409 | 9,1 % |
| November | 17.956 | 7,7 % | 17.128 | 8,4 % |
| December | 17.735 | 7,6 % | 23.263 | 11,5 % |
Bron: 233.633 aankondigingen van opdrachten en 202.924 gunningsaankondigingen die tussen 2021 en 2025 in België werden gepubliceerd (volledige kalenderjaren), uit onze publicatiedatabank.
−28 %
De daling van het aantal aankondigingen tussen oktober en november: 7.142 aankondigingen minder, op vier weken tijd. Oktober publiceert 40 % meer dan november.
De omgekeerde beweging is even duidelijk. December is de drukste maand van het jaar voor gunningen — 23.263 aankondigingen, 11,5 % van het jaartotaal, vóór januari. Dezelfde maand is een van de twee zwakste voor aankondigingen van opdrachten. November en december zijn dus geen lege maanden: het zijn beslissingsmaanden.
2. Een verschuiving, geen vertraging
Tussen het verschijnen van een Belgische aankondiging en de uiterste indieningsdatum liggen mediaan 34 dagen — een opmerkelijk stabiel cijfer van september tot november. Een aankondiging van oktober wordt dus in november ingediend; een aankondiging van december in januari.
Daarmee is het dal verklaard. November is niet de maand waarin u opdrachten zoekt: het is de maand waarin u de offertes van oktober schrijft. Is uw pijplijn met nieuwe kansen leeg in november, dan ligt dat niet aan uw opvolging — het is de kalender, en die geldt evengoed voor uw concurrenten.
December vormt op één punt een uitzondering: de aankondigingen die er verschijnen laten 41 dagen om te antwoorden, tegenover 34 de rest van het najaar. De aanbestedende overheid weet dat uw onderneming een deel van de maand gesloten is. Een aankondiging van december is dus minder dringend dan ze lijkt — maar haar uiterste datum valt in januari, in de week waarin iedereen tegelijk heropstart.
3. Wat tijdens het dal blijft verschijnen
Een deel van de overheidsmarkt negeert die kalender volledig: de opdrachten zonder publicatieverplichting. Onder de wettelijke drempels moet de aanbesteder geen aankondiging publiceren — hij raadpleegt wie hij wil, vaak per e-mail, en die opdrachten staan op geen enkel officieel portaal. Hun curve lijkt niet op de andere.
Klassieke aankondigingen
−28 %
van oktober naar november
Opdrachten zonder publicatieverplichting
+29 %
in dezelfde vier weken
November is hun derde beste maand van het jaar — 10,7 % van hun jaarvolume, na juni en september, en ruim vóór oktober (8,3 %). In volume: 3.788 opdrachten in november tegenover 2.930 in oktober. December blijft boven het gemiddelde, op 9,4 %.
Met andere woorden: de maand waarin de concurrentie haar opvolging laat verslappen, is precies de maand waarin deze bron het actiefst is — en ze is per definitie al het minst betwist: alleen wie weet dat de opdracht bestaat, dient in. Hoe opdrachten zonder publicatieverplichting werken.
Meting op 35.314 opdrachten zonder publicatieverplichting die tussen 2023 en 2025 in België werden opgevangen. Het venster is korter dan dat van de rest van het artikel: deze bron wordt pas sinds eind 2022 verzameld.
4. December: er wordt niet meer gekocht, er wordt geleerd
De 23.263 gunningen van december zijn geen troostprijs. Het is de beste maand van het jaar om uw markt te begrijpen: een gunningsaankondiging vertelt drie dingen die nergens anders gepubliceerd worden — wie gewonnen heeft, tegen welke prijs, en op welke criteria.
De meeste ondernemingen lezen ze niet. Ze lezen de aankondigingen die tijd kosten om te behandelen, en negeren die welke verklaren waarom ze verloren hebben. Drie vragen om aan de gunningen van december te stellen:
- 1. Wie wint de opdrachten die u dit jaar verloren hebt, en met welk verschil? Dat is de enige eerlijke maatstaf van uw concurrentiekracht.
- 2. Welke aanbesteders hebben aan een nieuwe dienstverlener gegund? Een aanbesteder die van opdrachtnemer verandert, staat werkelijk open — het tegendeel van een verlenging voor de vorm.
- 3. Welke contracten die vier jaar geleden werden gegund, lopen nu af? Een meerjarige opdracht die in december 2022 werd gegund, komt nu opnieuw op de markt. Dat is de vraag die een pijplijn voor januari vult.
Dat is het werk dat ons luik concurrentieanalyse dekt, en het gebeurt in november en december — niet in januari, wanneer de aankondigingen opnieuw beginnen te vallen.
5. Wat november mogelijk maakt
November maakt opvolgingstijd vrij en geeft ruimte voor grondig werk. Vijf toepassingen, in volgorde van rendement:
- 1. De offertes van oktober in goede omstandigheden indienen. Het is de enige activiteit van de maand die rechtstreeks opbrengt, en ze krijgt een volle maand zonder nieuwe aanvragen.
- 2. Uw opvolging uitbreiden naar opdrachten zonder publicatieverplichting. Het is de enige stroom die in november stijgt; ze opvolgen tijdens het dal kost minder aandacht dan in oktober.
- 3. De gunningen van het jaar uitspitten. Wie wint er bij uw aanbesteders, tegen welke prijs, op welke criteria — in volle seizoen is die oefening onmogelijk.
- 4. Uw administratieve vervaldata nakijken. RSZ-attest, fiscaal attest, erkenning: een verhoging van klasse telt in maanden. Gestart in november is ze klaar voor de lentegolf.
- 5. De aflopende contracten opsporen. De aankondigingen van december en januari zijn grotendeels vernieuwingen: die bereidt u vóór hun verschijnen voor, niet erna.
Hoe deze cijfers gemeten zijn
Alle cijfers komen uit onze databank van Belgische aankondigingen, over de volledige kalenderjaren 2021 tot 2025 — aankondigingen van opdrachten en gunningsaankondigingen apart geteld, op publicatiedatum. De indieningstermijnen zijn medianen, nooit gemiddelden: rechtzettingen, waarvan de uiterste datum soms vóór de publicatie ligt, vertekenen elk gemiddelde. De opdrachten zonder publicatieverplichting worden apart gemeten, over 2023-2025. Omdat eenzelfde opdracht meerdere aankondigingen kan opleveren — rechtzettingen, percelen, procedures in twee stappen —, liggen deze volumes hoger dan het aantal afzonderlijke opdrachten.