Er bestaat een kalender van de Belgische overheidsopdrachten die iedereen kent: een dal in augustus, een piek in oktober, stilte tussen Kerstmis en Nieuwjaar. Hij klopt, en hij beschrijft zo goed als geen enkele sector in het bijzonder. Van de 576.156 aankondigingen die tussen 2021 en 2025 in België met een uiterste indieningsdatum werden gepubliceerd, hebben vierentwintig van de zevenendertig CPV-afdelingen hun piekmaand ergens anders dan in oktober. Veertien ervan in mei of juli. Hier is de kalender van elk van hen.
Het nationale gemiddelde beschrijft niemand
Alle afdelingen samen is oktober goed voor 10,4 % van de aankondigingen van het jaar, en het vierde kwartaal voor 27,4 %. Beide cijfers kloppen, en ze zijn de som van curven die elkaar tegenspreken: terwijl de bouwwerkzaamheden 11,2 % van hun jaar in oktober publiceren, doet onderzoek en ontwikkeling dat voor 14,1 % in juli, en de tuinbouwdiensten voor 11,1 % in december. Een gemiddelde dat tegengestelde seizoenen optelt, beschrijft geen van beide nog.
10,4 %
van de Belgische aankondigingen verschijnt in oktober, de drukste maand over alle afdelingen heen
24 / 37
CPV-afdelingen hebben hun piekmaand ergens anders dan in oktober
18
afdelingen waarvoor de zwakste maand van het jaar, augustus buiten beschouwing gelaten, januari is
Het gevolg is eenvoudig. « Bereid u voor op oktober » is een goed advies voor dertien van de zevenendertig sectoren. Voor de vierentwintig andere wijst het de verkeerde maand aan.
De kalender, afdeling per afdeling
De zevenendertig CPV-afdelingen met minstens 1.500 aankondigingen over vijf jaar, gerangschikt volgens piekmaand, van januari tot december. Per afdeling: het volume aankondigingen, het aandeel van het jaar dat haar beste maand vertegenwoordigt, haar zwakste maand en het aandeel van haar vierde kwartaal. De zwakste maand wordt gegeven zonder augustus: augustus is het dal van zo goed als iedereen en leert niemand iets, terwijl het tweede dal wél sectorgebonden is. Elke afdeling met een eigen pagina bij ons verwijst ernaar door.
| CPV-afdeling | Aankondigingen 2021-2025 | Aandeel piekmaand | Zwakste maand (zonder augustus) | Aandeel 4e kwartaal |
|---|---|---|---|---|
| Piek in januari | ||||
| 64 Post en telecommunicatie | 2.508 | 10,3 % | februari 6,2 % | 27,5 % |
| Piek in februari | ||||
| 60 Vervoersdiensten | 4.540 | 11,3 % | januari 4,5 % | 24,2 % |
| Piek in april | ||||
| 42 Bedrijfsmachines | 9.489 | 9,7 % | januari 6,8 % | 26,1 % |
| 22 Drukwerk | 3.406 | 10,6 % | januari 6,1 % | 22,1 % |
| Piek in mei | ||||
| 30 Kantoor- en computerapparatuur | 11.421 | 10,7 % | november 6,8 % | 24,8 % |
| 44 Bouwmaterialen | 10.403 | 10,0 % | januari 6,5 % | 24,7 % |
| 66 Financiële en verzekeringsdiensten | 8.515 | 12,0 % | januari 4,8 % | 26,0 % |
| 80 Onderwijs en opleiding | 5.954 | 10,1 % | januari 5,4 % | 27,3 % |
| 55 Hotel en restaurant | 5.137 | 11,6 % | september 6,6 % | 22,5 % |
| 03 Landbouw- en bosbouwproducten | 3.394 | 12,6 % | januari 5,5 % | 30,1 % |
| 85 Gezondheidszorg en welzijn | 2.631 | 10,9 % | maart 5,7 % | 26,6 % |
| 92 Cultuur, sport en recreatie | 1.642 | 12,5 % | januari 6,2 % | 23,3 % |
| Piek in juni | ||||
| 70 Makelaarsdiensten | 2.208 | 10,7 % | april 6,3 % | 28,6 % |
| Piek in juli | ||||
| 48 Software en informatiesystemen | 21.720 | 10,2 % | januari 6,0 % | 26,8 % |
| 72 IT-diensten | 19.179 | 11,0 % | februari 6,8 % | 25,6 % |
| 38 Laboratorium- en precisie-instrumenten | 12.382 | 10,5 % | maart 6,2 % | 27,4 % |
| 98 Overige persoonlijke diensten | 3.195 | 11,3 % | januari 5,8 % | 24,6 % |
| 63 Ondersteunende vervoersdiensten | 2.375 | 11,1 % | maart 6,2 % | 25,6 % |
| 73 Onderzoek en ontwikkeling | 1.735 | 14,1 % | februari 4,8 % | 30,1 % |
| Piek in september | ||||
| 71 Architectuur en ingenieurswerk | 50.869 | 9,7 % | januari 7,0 % | 25,8 % |
| Piek in oktober | ||||
| 45 Bouwwerkzaamheden | 182.168 | 11,2 % | januari 6,9 % | 27,8 % |
| 79 Zakelijke dienstverlening | 35.145 | 10,5 % | februari 6,5 % | 27,6 % |
| 33 Medische apparatuur en farmacie | 34.740 | 10,0 % | januari 6,4 % | 27,2 % |
| 90 Afval, afvalwater en milieu | 24.219 | 10,1 % | februari 6,9 % | 28,2 % |
| 34 Voertuigen en vervoersmaterieel | 20.855 | 10,9 % | februari 5,2 % | 28,4 % |
| 50 Reparatie en onderhoud | 16.640 | 10,2 % | januari 5,2 % | 28,5 % |
| 39 Meubilair en huishoudapparatuur | 14.396 | 9,7 % | januari 6,7 % | 26,1 % |
| 32 Telecommunicatie en audiovisueel | 10.049 | 10,7 % | maart 6,1 % | 30,3 % |
| 31 Elektrisch materieel en verlichting | 7.489 | 12,0 % | februari 6,4 % | 28,3 % |
| 18 Kleding en schoeisel | 7.476 | 12,1 % | februari 6,0 % | 27,6 % |
| 09 Energie en brandstoffen | 7.284 | 12,4 % | februari 6,0 % | 30,6 % |
| 43 Bouw- en groevemachines | 3.115 | 12,4 % | januari 5,9 % | 31,3 % |
| 24 Chemische producten | 2.116 | 11,3 % | januari 5,0 % | 27,9 % |
| Piek in november | ||||
| 37 Muziekinstrumenten en sportartikelen | 2.314 | 10,8 % | september 6,3 % | 28,9 % |
| Piek in december | ||||
| 15 Voedingsmiddelen | 10.784 | 10,5 % | februari 5,9 % | 30,0 % |
| 77 Land- en tuinbouwdiensten | 9.696 | 11,1 % | juni 6,0 % | 30,8 % |
| 35 Veiligheid, brandweer en defensie | 4.967 | 11,0 % | januari 5,2 % | 31,0 % |
Bron: GPC Gov, Belgische publicaties 2021-2025 met een uiterste indieningsdatum — 576.156 aankondigingen verdeeld over de zevenendertig afdelingen met minstens 1.500 aankondigingen, samen 98,9 % van de markt.
In het groen: de afdelingen waarvan het vierde kwartaal zwaarder weegt dan het nationale gemiddelde (27,4 %).
Vier manieren om een kalender te hebben
De zevenendertig afdelingen vallen uiteen in vier families. Drie ervan lijken in niets op wat gewoonlijk over de seizoenen van de overheidsaankoop wordt geschreven.
De herfstsectoren: oktober, en snel
Dertien afdelingen hebben hun piek wel degelijk in oktober, en het zijn de zwaarste: de bouwwerkzaamheden alleen al wegen 182.168 aankondigingen, met 11,2 % van het jaar in oktober. Daarrond maken de bouwmachines (12,4 %), energie en brandstoffen (12,4 %), kleding (12,1 %) en elektrisch materieel (12,0 %) nog scherpere pieken. Dit is de familie waarvoor het gebruikelijke advies zonder voorbehoud geldt — en tegelijk de familie die het snelst terugvalt: elektrisch materieel gaat van 12,0 % in oktober naar 6,4 % in februari.
De lentesectoren: mei, en vooral niet januari
Acht afdelingen publiceren hun beste maand in mei: landbouwproducten (12,6 %), cultuur, sport en recreatie (12,5 %), financiële en verzekeringsdiensten (12,0 %), hotel en restaurant (11,6 %), gezondheidszorg en welzijn (10,9 %), kantoorapparatuur (10,7 %), onderwijs en opleiding (10,1 %) en bouwmaterialen (10,0 %). Vijf ervan hebben januari als zwakste maand. Het duidelijkste geval is hotel en restaurant: 22,5 % over het hele vierde kwartaal, de voorlaatste plaats in de tabel. Voor die sector is de lente het commerciële seizoen.
De zomersectoren: juli, wanneer iedereen weg is
Zes afdelingen maken hun beste maand in juli, en de koploper is onderzoek en ontwikkeling: 14,1 % van het jaar in één maand, de scherpste piek van de hele tabel. Daarna volgen de overige persoonlijke diensten (11,3 %), de ondersteunende vervoersdiensten (11,1 %), de IT-diensten (11,0 %), de laboratorium- en precisie-instrumenten (10,5 %) en de software (10,2 %). De twee informaticaafdelingen wegen samen 40.899 aankondigingen: voor een bedrijf uit de sector betekent het in juli rustiger aan doen dat het zijn beste maand mist.
De eindejaarssectoren: november en december
Vier afdelingen wachten tot het einde van het jaar. De tuinbouwdiensten publiceren 11,1 % van hun jaar in december en hun zwakste maand is juni: precies het omgekeerde van de intuïtie. Veiligheid, brandweer en defensie doen 11,0 % in december en 31,0 % over het kwartaal, het op één na hoogste cijfer van de tabel. De voedingsmiddelen doen 10,5 % in december. En de muziekinstrumenten en sportartikelen vormen de enige afdeling van het land die haar beste maand in november haalt (10,8 %) — net wanneer de rest van de markt instort.
Januari, het echte dal
Augustus is het reflexmatige dal, en terecht: het is de zwakste maand van zo goed als elke afdeling. Maar laat men augustus weg, omdat die niemand iets leert, dan is de maand die het vaakst terugkeert niet de maand die men verwacht. Voor achttien van de zevenendertig afdelingen is het tweede dal van het jaar januari.
De cijfers zijn laag: 4,5 % van het jaar voor de vervoersdiensten, 4,8 % voor de verzekeringen én voor onderzoek en ontwikkeling, 5,0 % voor de chemische producten, 5,2 % voor de voertuigen, het onderhoud en de veiligheid. Het mechanisme is bekend bij aankopers: in januari zijn de budgetten van het boekjaar goedgekeurd maar zelden vastgelegd, en de aankoopdienst rondt de procedures van het najaar af in plaats van nieuwe op te starten.
En nee, de opdrachten zonder publicatieplicht halen januari er niet uit: zij doen er 6,1 % van hun jaarvolume, hun op twee na zwakste maand na juli en augustus. Hun belang ligt elders — in november, waar ze 10,7 % van het jaar wegen terwijl de klassieke aankondigingen hun dieptepunt bereiken, en in juni en september, hun twee beste maanden. Wat zij dekken is dan weer op geen enkel officieel platform te vinden.
Het praktische gevolg is voor iedereen hetzelfde: een pijplijn voor januari vult zich niet in januari. Met een mediane indieningstermijn van vierendertig dagen vult hij zich met de aankondigingen van november en december — de verschuiving die ons artikel over de daling in november beschrijft.
Wat dit betekent voor uw opvolging
Een sectorkalender dient er niet toe om op het juiste moment te publiceren: dat beslist de aanbesteder. Hij dient om de inspanning over het jaar te spreiden, en om uit een lege maand niet te besluiten dat de opvolging hapert.
- 1. Zoek uw afdeling, niet uw kwartaal. Ligt uw piek in mei of juli, dan is de drukte van oktober de uwe niet — en de rust van november evenmin.
- 2. Leg het zware voorbereidingswerk in uw zwakste maand. Erkenningen, attesten, referenties, standaardnota: dat is het enige moment waarop u tijd hebt, en het valt voor elke sector op een andere datum.
- 3. Reken in indieningsdagen, niet in publicatiemaanden. Vierendertig dagen mediane termijn: een aankondiging uit uw piekmaand wordt de maand daarop ingediend, en het is díé maand die u moet vrijhouden.
- 4. Staat uw sector niet in de tabel? Dan weegt hij op afdelingsniveau minder dan 1.500 aankondigingen over vijf jaar. Uw opdrachten bestaan wel degelijk: ze worden geteld op fijnere codes dan de eerste twee cijfers.
Methodologie
De cijfers slaan op 582.434 aankondigingen die tussen 2021 en 2025 in België zijn gepubliceerd met een uiterste indieningsdatum. Elke aankondiging valt onder haar hoofd-CPV-code, gegroepeerd op de eerste twee cijfers — de afdeling. Alleen afdelingen met minstens 1.500 aankondigingen staan in de tabel: daaronder valt een piekmaand niet meer van toeval te onderscheiden.
Drie beperkingen, die men beter kent. Het venster bestaat uit volledige kalenderjaren: er 2026 aan toevoegen, waarvan het laatste kwartaal nog niet heeft plaatsgevonden, zou het aandeel van het vierde kwartaal van elke sector mechanisch platdrukken. De hoofd-CPV-code vat een opdracht met meerdere percelen niet samen. En een afdeling is geen beroep: afdeling 45, « bouwwerkzaamheden », dekt zowel dakwerken als wegenbouw, die niet hetzelfde seizoen hebben.